Công ty khởi nghiệp Flocean của Na Uy dự kiến ​​sẽ cho ra mắt nhà máy khử muối đặt ở dưới biển, có quy mô thương mại đầu tiên trên thế giới tại Mongstad, Na Uy, vào năm 2026. Nhà máy của Flocean hoạt động ở độ sâu từ 300 đến 600 mét, để biến nước biển thành nước ngọt.

Vị trí này mang lại lợi thế kỹ thuật cơ bản. Bằng cách chuyển hoạt động xuống đáy đại dương, cơ sở sẽ khai thác áp suất tự nhiên của đại dương để thực hiện quá trình khử muối, nhà máy sẽ giảm 30-50% lượng điện năng tiêu thụ và lượng khí thải nhà kính so với các nhà máy truyền thống trên đất liền.

Ban đầu, công ty Flocean sẽ sản xuất 1.000 mét khối nước ngọt mỗi ngày. Cấu trúc dạng modular của cơ sở cho phép mở rộng nhanh chóng, có thể lên đến 50.000 mét khối mỗi ngày, để hỗ trợ các đô thị, nhà máy và trang trại.

Thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nước ngọt nghiêm trọng. Theo Liên Hợp Quốc, một nửa dân số toàn cầu hiện đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nước ngọt trầm trọng, dự kiến ​​nhu cầu sẽ vượt quá nguồn cung tới 40% vào năm 2030.

Hạn hán, bùng nổ dân số và các ngành công nghiệp cần tiêu thụ nhiều nước, đang đẩy nhu cầu vượt xa nguồn cung. Đây là thách thức mang tính quyết định của thế kỷ này, và các giải pháp truyền thống không thể đáp ứng kịp.

Khử muối là một trong những giải pháp để giải quyết thách thức này. Đó là công nghệ được sử dụng để tách muối và khoáng chất khỏi nước biển, biến nước biển thành nước ngọt dùng trong sinh hoạt, canh tác và công nghiệp.

Flocean đặt mục tiêu tái tạo hoàn toàn công nghệ khử muối bằng cách thử nghiệm công nghệ được đặt ở độ sâu hàng trăm mét dưới bề mặt đại dương. Một hệ thống thẩm thấu ngược dưới biển được phát triển, tận dụng các điều kiện ở vùng biển sâu trên 200 mét.

Ở độ sâu này, việc gần như không có ánh sáng mặt trời làm ngừng quá trình quang hợp, dẫn đến nước sạch hơn với lượng vi khuẩn và chất ô nhiễm hữu cơ ít hơn đáng kể, giúp đơn giản hóa quá trình lọc. Đồng thời, áp suất thủy tĩnh khổng lồ ở độ sâu này tạo ra lực cần thiết để đẩy nước qua màng khử muối.

Lợi ích không chỉ dừng ở việc tiết kiệm điện năng. Phương pháp mới này giúp giảm chi phí đầu tư thấp hơn 7-8 lần trên mỗi đơn vị công suất. Cách này yêu cầu ít hơn 95% diện tích đất ven biển, giảm đáng kể sự chậm trễ trong cấp phép và những rắc rối trong việc thu hồi đất.

Kèm theo đó là một thắng lợi cho hệ sinh thái biển, cơ sở hạ tầng xử lý sơ bộ giảm 60%, không có nước thải độc hại nào được xả gần các môi trường sống nhạy cảm; việc xả thải không sử dụng hóa chất diễn ra an toàn ở độ sâu dưới đáy biển.

Điều thú vị là mỗi modular có thể cung cấp nước sạch cho khoảng 37.500 người mỗi ngày. Đây không chỉ là một cải tiến nhỏ mà là cuộc tái cấu trúc toàn diện về kinh tế nguồn nước, cho thấy việc khử muối quy mô lớn trở nên khả thi về mặt tài chính ở những nơi mà trước đây là không thể.

Flocean đã tiến hành khử muối tại địa điểm thử nghiệm ở khu công nghiệp Mongstad trong một năm, chứng minh tính khả thi của dự án. Đáng chú ý, Flocean được vinh danh là một trong những phát minh tốt nhất năm 2025 của TIME, là giải pháp khử muối duy nhất lọt vào danh sách này.

Các ngành công nghiệp sử dụng nhiều nước, từ chất bán dẫn đến trung tâm dữ liệu, khai thác mỏ, ngày càng bị hạn chế bởi tình trạng khan hiếm nước. Họ cần các giải pháp có thể triển khai nhanh hơn, chi phí thấp hơn và hoạt động bền vững hơn. Đó chính xác là những gì mà công nghệ khử muối dưới biển mang lại.